Ontvang twee keer per maand een nieuwsbrief

Sinds begin februari ben ik gestart met de vastenperiode. Officieel loopt deze periode vanaf Carnaval tot aan Pasen. Persoonlijk volg ik niet de regels van de Katholieke kerk (waartoe ik behoor), maar heb ik m’n eigen, strengere regels op gesteld.

Alfons’ vasten regels

  1. Ontbijt is toegestaan (yogurt met granen en fruit)
  2. Avondeten is toegestaan
  3. Gedurende dag mag er niets gegeten worden (alleen fruit)
  4. Geen vlees
  5. Geen alcohol
  6. Geen sigaretten
  7. Geen sauzen

Ik leef sober in deze dagen. Toch zijn er wel een aantal uitzonderingen. Bijvoorbeeld als ik een lange fietstocht van meer dan drie uren onderneem. Dan gun ik mezelf een eiwitrijke lunch om m’n spieren goed te laten herstellen.

Zo ziet een simpel avondmaal er voor mij uit: een spinazie/champignon risotto

Nu rest de vraag: waarom doe ik dit?

Ja, goeie vraag. Ik zal het hieronder toelichten (alle redenen in willekeurige volgorde).

Ik meen te herinneren dat de aanleiding om vorige jaar voor het eerst écht te vasten geïnspireerd was door de moslims. De Ramadan komt namelijk ieder jaar uitgebreid in de media. Er verschijnen achtergrondverhalen en hartverwarmende verhalen van verbinding, nederigheid en naastenliefde. Ik vind dat heel erg mooi moet ik zeggen. Dat is iets waar ik ook wel deel van uit wilde maken.

ROTTERDAM – Een gezin aan tafel tijdens de iftar, de maaltijd na zonsondergang tijdens de islamitische vastenmaand Ramadan. Foto: ANP ROBIN UTRECHT

Alleen ben ik natuurlijk een katholiek ben en geen moslim. Maar gelukkig biedt dat juist ook de uitkomst. In het Christendom heb je natuurlijk ook een vastenperiode. Die is eigenlijk krek hetzelfde als de Ramadan.

Door mee te doen aan de vastenperiode kan ik dus ervaren wat de moslim ondergaan tijdens de Ramadan. Dat an sich vond ik eigenlijk al een zeer interessante propositie. Dat zou voor mij al voldoende zijn om mee te doen met de vastenperiode.

Maar naast het verdiepen in hoe de moslims zich voelen tijdens de Ramadan, kan ik hiermee ook mijn katholieke achtergrond eren. Het mysterie van het geloof, de tradities en het heilige aura die me altijd zo aangetrokken hebben.

Door te vasten voel ik me dus verbonden met de moslims én de katholieken. En niet alleen dat. Het vasten brengt me een gevoel van nederigheid en naastenliefde. In meest primaire zin met de moslims en katholieken die ook vasten, maar daarnaast ook met alle andere gelovigen die vasten. En alle mensen die daadwerkelijk honger moeten doorstaan. Onvrijwillig.

In de ochtend een simpel kommetje yoghurt met vruchten of noten. Gewoon eerlijk en simpel voedsel.

Die verbondenheid is overigens geen quasi-spirituele dooddoener die ik er in wil gooien. Het iets heel tastbaars. Het vasten is een heel nederige activiteit. Het brengt je terug naar een heel mechanische vorm van zijn. Je eet. Lijdt honger. Wilt eten. Je brengt de relatie van je lichaam en je geest weer terug naar de natuurlijke basis.

Het is een heel simpele, nederige manier van leven. En ik geloof niet dat je vanuit een nederige positie ooit op iemand neer kan kijken. Daarvoor moet je op een denkbeeldig plateau staan. Dus door te vasten dwing je jezelf tot een soort van empathische nederigheid.

Het komt overeen met het ‘opgaan in de eenheid van het bestaan’ waar Schopenhauer en Tolstoj over reppen. In de geest van Schopenhauer laat Tolstoj zijn hoofdpersonages Pierre en Andrei opgaan in de eenheid van het bestaan nadat ze eerst het meest nederige lijden van hun leven hebben moeten doorstaan. Het nederige lijden zet hen aan de eenheid van alles in te zien. Het veroorzaakt een empathische verbondenheid, een medelijden met alles en iedereen om hen heen.

De meest recente TV adaptatie van Oorlog en Vrede door de BBC (2015). In het midden gravin Natascha, geflankeerd door links Pierre en rechts Andrei.

Nu is het toch iets spiritueler geworden dan ik gehoopt had. Hopelijk vinden jullie dat niet erg.

Dan kan ik namelijk doorgaan naar de volgende inspiratiebron voor het vasten. En dat is Leonard Cohen. Vanuit een fascinatie voor de muziek is er bij mij ook een interesse voor de man achter de muziek ontstaan. Schijnbaar ondernam Cohen ook verschillende vastenperiodes in zijn leven. Het bracht hem een zekere scherpte die hij gebruikte om te schrijven. Het onderstreepte ook zijn vastberadenheid voor z’n werk en zijn hang naar discipline. Dat zijn allemaal kenmerken die ik erg waardeer.

Leonard Cohen op het eiland Hydra in Griekenland. Photos by Charles Gurd

Die hang naar en fascinatie voor discipline zijn bovendien iets wat erg bij mij resoneert. Zo vertel ik wel vaker over mijn verwrongen relatie met autoriteiten. Vaak illustreer ik dat met anekdotes uit mijn tienerjaren.

Had een leraar geen autoriteit in de klas? (En dat kwam dikwijls voor op VWO, met voornamelijk hoogopgeleide nitwits voor de klas). Dan was ik zonder uitzondering een strontvervelend snotjoch. Een rebel zonder missie.

In sterk contrast daarmee stond mijn gedrag op de voetbalclub. Onder leiding van een autoritaire trainer was ik een uiterst gedisciplineerde en gehoorzame soldaat. Ik hield m’n kop dicht, werkte als een paard en ging nergens ooit tegenin.

Ik vond dat schitterend.

Werken in een strak regime. Wellicht klinkt dat erg autistisch. Alsof ik vrijheid niet kan hendelen en alleen goed vaar bij een strak regime. Maar zo zie ik dat zelf niet. Ik zie mezelf als een prima zelfstandig en vrij persoon. Ik doe wat ik wil, op de manier zoals ik dat wil. Toch heeft het me er wel van bewust van gemaakt hoe positief de effecten van discipline en autoriteit kunnen zijn.

En dat brengt me bij het laatste reden waarom ik vast. Vasten is voor mij het toonbeeld van discipline en zelfcontrole. En als er iets is dat mist in de Westerse samenlevingen vandaag, dan zijn het die twee wel. We leven in een losgeslagen consumptiemaatschappij. In de drang naar meer materiële consumptie verliest de wereld om ons heen langzaam iedere vorm van betekenis.

Accurate representatie van de beestachtige consumptie in onze maatschappij. Photo via News Junkie

Uiteraard is dat slecht voor het milieu en putten we daar onze planeet mee uit etcetera en ook bladieda. Dat is allemaal inderdaad zo. Maar het is niet hetgene dat mij het meest verontrust.

Wat mij zo verontrust is de karakterloosheid van de mensen. Ik walg er af en toe van als ik zie hoe weinig discipline er nog is. Mensen blijven maar vreten, zuipen en consumeren. Kopen, weggooien, aanschaffen. Altijd maar streven meer, groter en beter. Zonder enige rem. Waarom? Omdat het kan. En omdat het hun dierlijke begeertes voedt. Luisteren naar je begeertes vereist geen enkele vorm van intellect. Het is beestachtig.

Om dat te illustreren zijn denk ik de twee christelijke feestdagen Carnaval en Pasen de mooiste voorbeelden. Beide feesten zijn volledig van iedere vorm van betekenis onttrokken door de consumptiemaatschappij. De feesten zijn slechts nog verwijzingen naar feestdagen. Mensen kennen de naam nog wel, maar de betekenis niet meer. De feestdagen zijn gereduceerd tot dagen waarop je kan vreten en zuipen tot je er bij neervalt.

Liggen bij jullie de winkels ook al weer vol met paaseieren? Foto via Famous Campains

Vreten en zuipen was natuurlijk ook het idee achter die feestdagen in hun originele staat. Maar toen had dat vreten en zuipen nog betekenis, want het markeerde het einde en het begin van de vastenperiode. Nog één keer los gaan voordat we 40 dagen moeten lijden. En met Pasen vieren we het einde van het afzien.

Maar als je niet meer vast en toch zo uit je plaat gaat, wat zegt dat dan over je? In mijn ogen is het het toonbeeld van karakterloosheid. Een gebrek aan discipline en controle. Bovendien maakt dat Epicuristische leven de mens dom en blind. De focus op het maximaliseren van de dopamine rushes is slechts een goedkope afleiding van de vraag van de betekenis van het leven en bovendien een vreselijke ontkenning van al het leed op de wereld.

In deze hyper-individualisische levensvisie wordt vergeten dat er alleen in het lijden gemeenschap gevonden kan worden. Leed is het fundament van empathie. Wanneer je dus vast, dwing je jezelf tot verbondenheid en naastenliefde. Want vanuit een zelfverkozen nederige positie kun je nooit op iemand neerkijken. Maar wanneer je alleen maar consumeert en nooit eens afziet, dan ontneem je jezelf die mogelijkheid tot verbondenheid. Dan blijft je blik altijd naar boven of naar beneden gericht, en nooit naar opzij naar de mensen om je heen.

Nou, dit bericht is uiteindelijk ontaard in een soort idealistisch betoog tegen de consumptie maatschappij merk ik. Maar goed, het brengt in ieder geval wel alle redenen om te vasten mooi samen voor mij.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Translate »